www.vaassen.nu alles over Vaassen, iedere dag nieuw!

Fotohuis Oranjestein.
Woensdag 1 augustus 1928 opende een zekere A.M. Bosch, afkomstig uit Tolkamer, een winkel aan de Deventerweg te Vaassen, die schuin tegenover “café de Valk” gelegen was. Jaren later vestigde Huis in ‘t Veld de melkboer zich in dit pand. Het beroep van Bosch was fotograaf en kapper. Na enkele jaren gingen de zaken zo goed dat hij in 1933 in Vaassen de toen 28 jaar oude villa “Oranjestein” voor een bedrag van 7500 gulden kocht. Na een grondige verbouwing aan het pand opende Bosch op 28 april 1934 zijn nieuwe zaak aan de toenmalige Hoofdstraat.

In de krant van 2 mei 1934 lezen we het volgende bericht:

Zaterdagmiddag 28 april 1934 opende de heer A.M. Bosch, kapper en fotograaf alhier, zijn nieuwe zaak. Toen we vorig jaar hoorden dat de heer Bosch eigenaar was geworden van de villa “Oranjestein” aan de Hoofdstraat vermoedden we direct, dat dit mooie huis zou veranderen in een winkelhuis. Dat is geschied. Het gehele uitzicht op deze plaats is veranderd. Bomen, heggen, alles is verdwenen en voor de villa is een nieuw gedeelte bijgebouwd. De mooie winkel van de heer Bosch heeft drie flinke uitstalkasten met drie grote spiegelruiten, twee aan de Hoofdstraat en één aan de Kosterstraat. De hoofdingang is op de hoek van het perceel. Eén der etalagekasten aan de Hoofdstraat is speciaal ingericht voor alles wat fotografie betreft. Pracht foto’s, fototoestellen, lijsten en dergelijke zijn geëtaleerd. Alles is eigen werk en men kan zien, dat Bosch een fotograaf is die zijn kunstvak onder de knie heeft. Achter het andere raam zijn papierwaren, schrijfbehoeften en veel meer tentoongesteld. Voor de winkeliers zijn tevens etalagebenodigdheden verkrijgbaar. Het derde raam liet ons luxe artikelen, lederwaren, toiletartikelen, souvenirs en vele andere snuisterijen zien. Dit alles werd op waarlijk sierlijke wijze uitgestald. We kunnen de zaak van de heer Bosch met recht “de toko” van Vaassen noemen. Binnen vinden we een herensalon en damessalons voorzien van de modernste toestellen om te kunnen permanenten, te wassen, te knippen, te scheren, geisers met warm en koud water. Alles wat een moderne dames- en herenkapper nodig heeft. Wenst men een bad te nemen, warm, koud, naar gelang men verkiest, in de woning is daar gelegenheid voor. Het atelier voor de fotografie zal volgende week in orde zijn en komt achter de zaak in de tuin. Natuurlijk wordt dit even modern met de allernieuwste achtergronden ingericht. De foto’s van de heer Bosch munten uit wat afwerking en gelijkenis betreft. De vertimmering, aanbouwing en modernisering van de villa is geheel op de aanwijzingen en de ideeën van de heer Bosch geschied. Zaterdagavond schitterde de zaak in een zee van licht. De nieuwe zaak mag en kan er zijn. We wensen de ondernemer geluk en volop succes.

Het zuidelijke deel van zijn pand heeft hij altijd verhuurd aan derden. De eerste huurder hiervan was W.J. Biesterbos, die op 27 april 1934 een nieuwe schoenwinkel annex schoenmakerij in “Oranjestein” opende.
Dat Bosch veel aan de weg timmerde weten we ondertussen ook. In mei 1939 werd hij bij het Kantongerecht in Apeldoorn veroordeeld tot 50 cent boete of één dag hechtenis wegens overtreding van de reclameverordening. Het zat Bosch ook wel eens tegen. Op 18 oktober 1940 werd er in de winkel ingebroken. Er werd voor 800 gulden aan zeep, sigaretten, rentezegels en geld uit de zaak gestolen. En in 1942 werd Bosch door de Centrale Crisis Controle Dienst CCCD verbaliseerd. Deze Duitsgezinde ambtenaren van de CCCD vonden dat de bazaar in galanterieën, rookwaren en fotoartikelen aan prijsopdrijving schuldig maakte tijdens de bezetting.
Antonius Maria Bosch was meer dan 22 jaar lang gevestigd in “Oranjestein”. Hij heeft in die tijd duizenden foto’s en verschillende filmopnamen gemaakt. Babyfoto’s, familieportretten, bruidsfoto’s en vele groepsfoto’s. Er bestaan nog oude filmopnamen, onder andere van de Vaassense Winkelweek uit 1932 en van een bezoek van Sinterklaas aan de Dorpsschool, die door Bosch zijn gemaakt. De fotoafdeling heette toen “ Foto-huis Oranjestein.” Ook heeft Bosch vele foto’s van Vaassen gemaakt, waarvan hij van deze opnamen ruim 80 verschillende ansichtkaarten liet maken. Hij reed dan met zijn bromfiets door het dorp en op twee ansichtkaarten van hem zien we zijn fiets met hulpmotor op de foto staan. Op deze twee kaarten is duidelijk te zien dat de bromfiets van het merk “Solex” was. Door deze vele ansichtkaarten, waarvan hij de fotograaf en ook de uitgever was, is de naam A.M. Bosch in Vaassen bekend gebleven. Deze  kaarten vertegenwoordigen een stukje historie van Vaassen dat bewaard gebleven is. Ansichtkaarten werden toen al over de hele wereld verstuurd. Kaarten waren meer dan een halve eeuw geleden het meest gebruikte communicatiemiddel. Telefoon was er nog nauwelijks en internet bestond nog helemaal niet. Voor de oorlog werden de ansichtkaarten verkocht voor 4 cent per stuk en Bosch had toen zijn hele eigen voorraad voor de winkelramen hangen. Aan het eind van 1956 werd de fotozaak overgenomen door Sebastiaan van Wielink, beter bekend als Bas van Wielink. Ook hij heeft nog vele foto’s van Vaassen gemaakt en een aantal ansichtkaarten in eigen beheer uitgegeven. In 1976 sloot Bas van Wielink voorgoed de fotozaak “Oranjestein.” 

Doordat fotograaf Anton M. Bosch nu 55 jaar geleden het dorp Vaassen verliet wordt er binnenkort een “Lichtbeeldenavond” georganiseerd door het verzorgingshuis “de Speulbrink” in Vaassen. Op deze avond worden vele ansichtkaarten van A.M. Bosch en Bas van Wielink vertoond. Freek Bomhof heeft deze collectie foto’s en ansichtkaarten samengesteld en www.vaassen.nu verzorgd de techniek van het geheel. Deze avond wordt op dinsdag 10 januari 2012 gehouden in “de Speulbrink.” Niet alleen de bewoners van het verzorgingshuis zijn welkom, ook plaatsgenoten die geïnteresseerd zijn in deze beelden zijn welkom. Een en ander zal te zijner tijd nog nader worden bekendgemaakt.

Terug

Vrije Boeren.
Op dinsdag 26 september 1961 veegden gehelmde gezagdragers, met karabijn in de aanslag, de straat schoon tussen Vaassen en Emst. Rijkspolitiemensen samen met marechaussees, gewapend met karabijn, pistool en gummiknuppel gingen destijds de zogenaamde “Vrije Boeren” te lijf. De karabijn was bedoeld om ermee te slaan , zo verklaarde de politiecommandant achteraf.
De slachtoffers waren drie demonstranten die als arrestant werden meegenomen. De protesterende boeren waren boos omdat zij van bovenaf verplicht waren gesteld een heffing te betalen aan het zogenaamde Landbouwschap. Met gebalde vuisten en ronkende tractoren waren ze in verzet gekomen tegen de beslaglegging op het land van hun voorzitter Hendrik Koekoek. Ook bij enkele boeren, die geweigerd hadden de heffingen van het Landbouwschap te betalen, waren ondertussen hun bezittingen in beslag genomen, waaronder enkele boerderijen. Deze landbouwers hadden zich ondertussen verenigd als groepering onder de naam “Vrije Boeren.”  De voorzitter van deze groepering was de toen 49 jarige boer Hendrik Koekoek, geboren en getogen in Drenthe en dat was altijd goed te horen aan zijn tongval. In de mobilisatietijd tot aan het begin van de oorlog was hij als soldaat gelegerd bij de Grebbeberg in Rhenen en leerde daar de welgestelde boerendochter Doortje van Zetten kennen. In 1942 trouwden ze en bleven wonen in het dorpje Ommeren. In de oorlog was Koekoek een goed vaderlander. Daarna vestigden ze zich in de plaats Bennekom als boer zonder bouwland. Hij hield er een veestapel op na die alleen voor de handel diende.
De idealist Koekoek was een vechter. Hij vocht tegen het Landbouwschap, tegen de herverkaveling en tegen alles wat de boeren geld kostte. In het verleden waren er al diverse keren bezittingen van boeren in beslag genomen en geveild, omdat deze zogenaamde “Vrije Boeren” weigerden allerlei opgelegde heffingen van het Landbouwschap te betalen. Ze spraken van Russische methoden en dictatuur. Een aantal van deze vrije boeren kwamen dus op 26 september 1961 om 11.00 uur bijeen bij het niet meer bestaande café Rutten aan de Emsterweg 102 te Vaassen. De leider van de protesterende boeren Hendrik Koekoek was ook aanwezig, samen met zijn rechterhand Evert Jan Harmsen uit Hoenderloo. Daarna trok de stoet richting Emst om de hoofdweg van Apeldoorn naar Zwolle te blokkeren vanaf de Handelsebrug tot aan de antiekwinkel van Jan van Hunen. Honderden boeren uit Vaassen en omgeving hadden er een vrije dag voor genomen. Gestoken in hun nette pak, een goede sigaar en een zondagse pet op het hoofd, zagen de meeste boeren er allesbehalve strijdvaardig uit. Er zou die dag wat gebeuren had de radio al vooraf meegedeeld. Niemand wilde deze gebeurtenissen missen. De pers was in grote getale aanwezig en even later verscheen er zelfs een televisie cameraploeg van het toenmalige NTS journaal ter plaatse. Dit nieuws item werd de zelfde avond nog uitgezonden. De gehele protestactie werd een gemoedelijke chaos en tot ernstige schermutselingen kwam het gelukkig niet. Het verkeer werd omgeleid. Slechts één incident vond er plaats.
Een jonge boer, rijdende in een Ford 17 M, ook wel een badkuip genoemd, negeerde een stopteken van de politie en reed daarna op een agent in. Een foto van dit gebeuren is bij dit verhaal geplaatst. Hij werd gelijk gearresteerd en kreeg later een maand gevangenisstraf. Door dit incident werden daarna nog vijf gevechtswagens met machinegeweren van de Koninklijke Marechaussee te hulp geroepen. De boeren op klompen werden langs de weg bij Vaassen vastgehouden door zwaar bewapende eenheden. Uiteindelijk kwam er een einde aan de protestactie van de “Vrije Boeren.” Koekoek vond het niet verantwoord door te gaan met protesteren nu het gevaar aanwezig was om te worden neergeschoten, zo verklaarde hij achteraf. Tegen zo’n grote bewapende overmacht waren de boeren niet tegenop gewassen. Zij wilden alleen geweldloos tegen de macht van het Landbouwschap protesteren. Twee jaar later werden Koekoek en Harmsen namens de Boerenpartij gekozen in de Tweede Kamer en daar hebben zij hun strijd via de politiek voortgezet. De landelijke Boerenpartij bestaat ondertussen niet meer. De oprichters Koekoek en Harmsen zijn respectievelijk in 1987 en 2005 overleden.
In de dagbladen was het toen de volgende dag groot nieuws! Eén van de plaatselijke journalisten, die voor de Nieuwe Apeldoornse Courant verslag deed, was de bekende Dick van der Veen. Ook in de weekbladen, op de radio en de televisie kreeg dit bijzondere boerenprotest uitgebreid de volle media aandacht. En dat in een tijd van meer dan 50 jaar geleden. Het Polygoon filmpje over de boerenopstand uit 1961, die destijds in het bioscoopjournaal werd vertoond,  is te zien op www.vaassen.nu/html/fotofilmarchief.html Het commentaar bij dit filmpje werd uitgesproken door de landelijk bekende nieuwslezer Philip Bloemendaal. Vaassen was voor één dag voorpaginanieuws !!!

Terug